Gevaarlijke stoffen! Wie adviseert over de risico’s?

Zomaar een recent nieuwsbericht: “In het Rotterdamse havengebied Europoort is vannacht waterstoffluoride vrijgekomen. Twee medewerkers raakten gewond.” Het gaat hier duidelijk om een ongeval met gevaarlijke stoffen. Uiteraard behoort een veiligheidskundige te kunnen adviseren hoe deze ongevallen in de toekomst kunnen worden voorkomen. De vraag is of dat ook het geval is.

Wie adviseert over de risico’s? Gevaarlijke stoffen!

Er worden ongeveer 50.000 stoffen gebruikt in de industrie, de landbouw, de geneeskunde en het huishouden. Veel van deze chemische stoffen hebben naast hun nuttige toepassing ook nare eigenschappen als brandbaarheid en giftigheid. Om meer te weten te komen over de gezondheidsrisico’s van stoffen in de werksituatie zijn twee takken van wetenschap belangrijk: toxicologie en arbeidshygiëne.

Toxicologie houdt zich bezig met het bestuderen en vaststellen van de giftigheid van chemische stoffen. Het doel is de schadelijke werking van een chemische stof te achterhalen.

Arbeidshygiëne houdt zich bezig met het in kaart brengen van gezondheidsbedreigende situaties op de werkplek. Het doel daarvan is het beoordelen van situaties en het voorstellen van maatregelen als dat nodig blijkt te zijn. Eén van de mogelijk belastende factoren op de werkplek is de blootstelling aan gevaarlijke stoffen.

Scheve verhoudingen

Bij de productie, het transport, de verwerking en het gebruik van gevaarlijke stoffen kunnen dus veiligheids- en gezondheidsrisico’s ontstaan. Het lijkt simpel: de veiligheidskundige houdt zich bezig met de veiligheidsrisico’s en de arbeidshygiënist met de gezondheidsrisico’s. Maar zo eenvoudig is het helaas niet. Er zijn minstens acht keer zoveel veiligheidskundigen als arbeidshygiënisten. Dit is een ruwe schatting gebaseerd op de ledentallen van de beroepsverenigingen. Waarschijnlijk ligt de verhouding nog schever. Dit betekent dat de veiligheidskundige veel vaker als arbo-adviseur in een organisatie werkt dan de arbeidshygiënist. Er zal op die veiligheidskundige uiteraard een beroep worden gedaan bij de toepassing van gevaarlijke stoffen. Hij of zij zal ook kennis moet hebben omtrent het beheersen van de gezondheidsrisico’s van gevaarlijke stoffen. Om die reden is dit een vast onderdeel in de veiligheidskundige opleidingen. Voor de meeste studenten is het echter niet het meest populaire onderdeel is. Men vindt het over het algemeen lastige materie.

Eigenlijk is er een merkwaardige disbalans tussen de aandacht voor veiligheid en de gevolgen van de gezondheidsrisico’s in termen van letaliteit, verlies aan gezonde levensjaren, beroepsziekten en verzuim. Alleen al het aantal dodelijke slachtoffers van arbeidsongevallen versus het aantal doden door de beroepsmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen spreekt voor zich. Die verhouding is namelijk ongeveer één op vijftig. Des te vreemder dat de veiligheidskundigen in spé zich er niet veel mee bezig houden.

Lees het hele artikel geschreven door Ronald Meijer, docent AH, HVK, MVK bij Copla Opleiding-Training-Consultants-Coaching voor het Vakblad Arbo.