De eenzame dood van een voorbijganger: ‘Vervolging blijft uit, ze was geen werknemer en de bouwplaats krap’

Van ruim zestig meter hoogte stuiterden steigerdelen op een vrouwelijke voorbijganger. Dood. Hoewel er fouten zijn gemaakt, komt het OM drie jaar na het hijsongeval in Den Haag tot de conclusie dat er onvoldoende aanleiding is om BAM, de kraanmachinist, of andere verdachten te vervolgen. “De bouwplaats was krap en ze was geen werknemer.”

Het zal je kind maar zijn. De 47-jarige Bulgaarse vrouw die op een zomerse, klaarlichte dag om het leven kwam toen ze nabij het centraal station van Den Haag ineens geraakt werd door steigerdelen. Ze kwamen uit de ‘hemel’ vallen, uit de lucht, letterlijk en figuurlijk. De kraan zwenkte, wilde de steigerdelen net laten zakken, maar tikte tegen de mast aan van een hefsteiger.

Uitgerekend in een stad die voorop loopt met hijsregels schoten de steigerdelen los. Ver buiten de bouwhekken, die fietsers en voetgangers voor bouwgevaar moeten behoeden, stortten ze ter aarde.

Hiaten

Stuiterende bouwmaterialen? Over de hekken? Niemand hield daar ooit rekening mee. Ook de regelgever niet. Ook het veiligheidsplan niet. Een kwestie van pech? De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) weigerde dat te geloven, ging op onderzoek uit, zette alle feiten op een rij en concludeerde in 2017 dat er niet alleen hiaten in regels zitten, maar dat het ook weer eens had ontbroken aan regie, coördinatie en afstemming.

Het Openbaar Ministerie sluit zich daarbij aan: door de regels en al die betrokken partijen, zie je dader niet meer. Even zag het ernaar uit dat het OM de kraanmachinist wilde vervolgen, maar zoals Cobouw eerder al schreef: de schuldvraag bij kraanongevallen is daarvoor misschien wel te complex.

Bot

En dus trekt het OM zich terug: “Er is onvoldoende aanleiding om één of meer van de verdachten strafrechtelijk te vervolgen”, schrijft het OM in een emotieloze toelichting.

Vervolging blijft uit, omdat de voorbijganger geen werknemer is: probeer dan maar eens uit te leggen dat BAM de Arbeidsomstandighedenwet heeft overtreden. Dood door schuld, is volgens de het OM ook niet aan de orde. Ging er dan helemaal niets mis? Jawel, “er zijn fouten gemaakt”, schrijft de Openbaar Aanklager, “maar er is geen sprake van grove of aanmerkelijke onvoorzichtigheid of nalatigheid van deze personen.”

Waar blijft de verplichte Veiligheidsbaas?

De bouw trekt er lessen uit, is driftig bezig om het aantal doden per jaar (nu twintig) naar nul te krijgen en kondigde met Rijksopdrachtgevers al regels aan in aanbestedingen. Waar de door de OVV vaker bepleite veiligheidsbaas die bij botsende belangen, veiligheid altijd laat zegevieren, blijft is echter een raadsel.

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken was daar eventjes druk mee, vooral na de instorting van de parkeergarage op Eindhoven Airport (ook een project van BAM), maar na een ijverige start, hoor je er echter nog maar weinig over.

Bouwplaats was krap

26 mei 2016. Twintig steigerdelen kwamen los, ze waren in de broek gehesen, met een open lus. Een vrouw, zonder woonplaats en verblijfplaats uit Bulgarije, moet het met de dood bekopen. Drie jaar later valt dat ongeval niet één bedrijf of persoon aan te rekenen, redeneert het OM:

“Het beeld is dat het ongeval is veroorzaakt door een reeks van omstandigheden en gebeurtenissen en dat de betrokken personen die werkzaam waren op de bouwplaats, onder moeilijke omstandigheden hun werk moesten doen. De bouwplaats was erg krap. En er was slechts een kleine marge voor het maken van fouten.”

Rene van der Steen, voorzitter van het Zwarte Corps, een belangenvereniging voor machinisten, weet relatief weinig over de juridische achtergronden en het besluit van het OM. “Maar los daarvan is er door dit ongeval wel veel aandacht gekomen voor de beperkte ruimte op bouwplaatsen en de rol van de aanpikker.”

De regels voor hijsen in de stad worden binnenkort aangepast in het Bouwbesluit. Het komt er op neer dat kranen meer ruimte krijgen. Momenteel wordt er ook gewerkt aan een verplichte opleiding voor aanpikkelateurs.

Bron: Cobouw.nl